RadixForum : Board for Hungarian genealogy research
RadixForum surnames places archives váltás magyarra contact log in new user

Places :: Gige

New message Pick surname for place

sts: Gige története

A Kaposvártól délnyugatra, Kadarkúttól pedig északra, Csököly szomszédságában fekvő falut Várkonyi Imre szerint valószínű, hogy a Gergely személynév Gege becézett alakját viselő személyről elnevezték. A községhez a század elején a több külterületi lakott hely tartozott (Öllevölgy, Gigei - szőlő, Cseberki -, Nagy -, és Új - puszta). Öllevölgy - puszta helyén fekhetett a középkorban Illye-Mindszent falu, melyről 1400-ból van első ízben adatunk. Ekkor a település - a források szerint - az Illyemindszenti családé volt. 1421-től tulajdonosai gyakran változtak. 1726 után a herceg Esterházy-féle hitbizományhoz került. Cseberki - puszta az 1660. évi pannonhalmi dézsmaváltság - jegyzék szerint Csobánc várához tartozott.Az őskor óta lakott községgel, mint egyházas hellyel - Csánki szerint - első ízben az 1332-37. évi pápai tizedjegyzékben találkozunk. 1443-ban Gegeh alakban fordul elő, s ekkor Hedrehely mezővároshoz tartozott. Hunyadi János kormányzó az uradalmat Emekei Miklósnak és Berekfalvi Péternek adományozó 1446-os adománylevelében Gyge (Gige) alak olvasható. 1448-49-ben egyes részeit Tamási László özvegye bírta. 1462-ben a Berekfalvi Zopa család itteni részbirtokait Csapi Andrásnak adta zálogba. Az 1550. évi adólajstrom szerint Alya Máté volt a helység földesura. Egy 1571. évi török adólajstromban 30 házzal szerepelt. A település 1583-ban Lengyel Lőrinc birtokában volt. Az 1660. évi dézsmaváltság-jegyzék a szigligeti várhoz tartozónak mondja. Az 1695-ös Eszterházy-féle összeírás Gighe -ben 19 jobbágy családfőről és 4 zsellércsaládról tudott. Szántója és kaszálója ekkor bőséges volt, erdeje viszont csak tűzifát adott a lakosságnak. A földet 61 ökörrel művelték. A gabonát a helyben található két malom valamelyikében őrölték meg. Az 1700 - 1715 közötti években kelt összeírás szerint Bátsmegyey János volt a földesura. A török kiűzése után 17 jobbágycsalád élt a községben, s az 1720-as években itt élő népességet 600-700 főre becsülhetjük. Az 1720-as megyei összeírás alkalmával Kiskovácsival együtt 24 adózó családot számláltak össze. 137 katasztrális holdnak megfelelő szántó mellett 2 katasztrális holdnyi irtásföldjük is volt, a legelőt pedig bérleti földdel egészítették ki. Három malom működött ekkor a faluban. Gige 1715-ben a kincstáré volt és ekkor 22 háztartását írták össze. A 18. században - sokszor egymást váltva - a Lengyel, a Mérey, Vrancsics, a Somssich és az Eszterházy családok voltak a főbb birtokosai. A XIX. században a Somssich családé volt. Századunkban gróf Saárdi Somssich Antalnak és herceg Esterházy Miklósnak volt itt nagyobb birtoka. Az úrbéri birtokrendezések a községben 1842-ben kezdődtek meg. Végrehajtásukra azonban csak tíz évvel később, 1852-ben került sor. Ekkor, bár 1848-ban 105 úrbéres háztartást regisztráltak, csupán 39 jobbágyteleknek megfelelő terület került a parasztok birtokába.1932-ben a község határának valamivel több mint fele szántó, a többi pedig rét, legelő, erdő, és szőlő volt. Jelentős területen foglalkoztak dohánytermesztéssel is. 1935-ben a kisparaszti többségű település 68 %-át hg. Esterházy Pál birtokolta. A hat nagybirtokos közül még kiemelkedett gr. Somssich Antal is. Ugyanekkor 1 kh alatti földet 134-en, 1-5 kh-t 265-en, 50-500 kh-t pedig 142-en birtokoltak. 1945-ben 145-en kaptak földet. Önálló mgtsz 1961-1974 között működött a faluban, azóta a csökölyi szövetkezet gazdálkodik a község határában. Gigében napjainkban is döntően szántóföldi gazdálkodás folyik. A század első felében vágóhíd, szeszfőzde és olajütő dolgozta fel a helyi mezőgazdasági termékeket. Mellettük még három cséplőgép- és egy malomtulajdonos családot tartottak számon. Néhány asztalos, bognár, borbély, cipész, kerékgyártó, kovács, kőműves, hentes és mészáros látta el az ipari tevékenységet a községben. Kocsma, fűszer- és vegyeskereskedés működött a faluban. Dohánytőzsdések és marhakereskedők is éltek a helységben.A gigei gazdaságot egy hitelszövetkezet, utóbb pedig a Kadarkút és Vidéke Áfész segítette.Az 1784-85. évi népszámlálás 1125 lakost írt össze. A XIX. század derekán 1024, az 1870-es népszámlálás adatai szerint pedig 1070 lakos lakta a falut. Negyed századdal később, 1900-ben is mindössze 1106 embert írtak össze. Az 1910-ben végrehajtott népszámlálás alkalmával 1186 főben állapították meg a település lélekszámát. Az 1930-ban itt élő 1202 fős népesség közel 40 %-a külterületen élt. Az 1941 és 1949-ben végrehajtott népszámlások még valamivel ezer feletti lakosságszámot hoztak. Ezt követően a gigeiek száma folyamatosan csökkenve érte el 1990-re a 313 főt. A faluból 1880 és 1910 között 82-en vándoroltak ki Horvátországba, továbbá Amerikába. Az I. világháború 18, a II. pedig - főleg az 1945 márciusi, Margit-vonal menti harcok miatt - 39 halottat követelt a falutól. A községbe a szovjet csapatok 1944. december 6-án vonultak be. Gigének 1618-ban már református egyháza volt, s a protestánsok még e században felépítették a templomukat is, melyet az 1700-as években - az ellenreformáció során - el akarták venni a református hívektől, de végül a helytartótanácsi ítélet a birtokukban hagyta. Az épület, melyet késő barokk stílusban építettek át, ma műemlék. Annak ellenére, hogy az 1900-es népszámlálás 72%-os református többséget mutatott, 1930-ra kisebbségbe kerültek (42,6 %). Az egykori összeírások úgy tudják, katolikus népiskolája már a XVIII. század közepén is létezett. A század első felében a reformátusok szintén működtettek egy népiskolát. A faluban az 1948-as államosítást követően még 1978-ig működött iskola.Bár rövid idő belül, 1847-ben és 1858-ban a község felerészben leégett, csak 1901-ben alakítottak önkéntes tűzoltóegylet. Ezen túl 1910-ben kisgazdakör, 1912-ben polgári olvasókör, 1925-ben gazdakör, 1928-ban pedig polgári lövészegylet alakult.


24/01/2005, 21:27:32
#: 200501897

post reply
edit
abuse?
profile



sts: Gige régi iraton
1525. február 17.
A PANNONHALMI APÁT ÉS KONVENT PANASZA A KIRÁLY ELŐTT
AZ IRAT: A: OL DF 208266. (SzBFL Konv. N. 1441. Capsarium 59. Litterae Mm.)
Zárópecsét nyoma.
NYOMT. KIADÁSA: 1. PRT. 3. k. N. 266. p. 755. (regeszta)
2. ETE 1. k. N. 185. p. 193-194. (regeszta)
TARTALMA: A somogyi konvent jelenti II. Lajos királynak, hogy 1525. január 25-én kelt parancsának, amelyben meghagyta, hogy Máté pannonhalmi apát és konventje panaszára Török Bálintot, csulai Móré Lászlót, báti Dersffy Miklóst, Ellyevölgyi János nádori ítélőmestert, Fajszi Jánost és Ipoltffy Jánost - akik az 1524. évi Somogy vármegyei tizedeket a maguk jószágain lefoglalták - a király személyes jelenléti bírósága elé idézzék meg, eleget tett.
[Az irat külzetén:] Personali presentie regie.
Pro reverendo et religiosis fratribus Matheo abbate et conventu monasterii Sancti Martini sacri montis Panonie[!] contra magnificos et egregios Ladislaum More, Nicolaum Dersffÿ de Bath, Iohannem de Faÿz et alios intra nominatos ad decimum quintum diem intrascriptum.
Amonitionis exhibitionis et certificationis.
Serenissimo principi et domino domino Ludovico Dei gratia Hungarie et Bohemie etc. regi domino ipsorum gratiosissimo conventus monasterii Sancti Egidii de Simigio orationum devotarum suffragia perpetua cum fidelitate. V. noverit serenitas nos litteras eiusdem vestre serenitatis exhibitorias et amonitorias nobis preceptorie loquentes et directas summa cum reverentia recepisse in hec verba: Ludovicus Dei gratia rex Hungarie et Bohemie etc. fidelibus nostris conventui ecclesie Simigiensis salutem et gratiam. Dicitur nobis in personis fidelium nostrorum venerabilis et religiosorum fratrum Mathei abbatis et conventus monasterii Sancti Martini sacri montis Pannonie, quod quamvis alias, temporibus scilicet serenissimi principis condam Dni Wladislai regis felicis memorie, genitoris nostri carissimi communi consilio et voluntate universorum dominorum prelatorum et baronum regnique nostri nobilium id ordinatum fuerit et conclusum per prefatumque genitorem nostrum confirmatum, ut decime frugum, avenarum ac aliorum bladorum et vinorum in quorumcumque bonis possessionibusque terris et promontoriis producantur, de medio omnium colonorum et iobagionum quorumcunque dominorum et nobilium personis ecclesiasticis, quorum [- - -] ipse decime deberent in specie frugibus scilicet avenis et vineis, sicuti terra produxerit vel aliter, prout coloni tales decimas dare debent cum decimatore ipsorum convenire et concordare possent, et non cum sex vel quattuor denariis, prout nonnulli abusive consueverunt, exolvere et extradare deberent, nescitur tamen, unde moti Magnci et Egrii Valentinus Therewk de Enÿngh, Ladislaus More de Chwla, Nicolaus Dersfÿ de Bath, magister Iohannes de Ellÿewelgh prothonotarius palatinalis, Iohannes de Faÿz et Iohannes Ipothffÿ decimas ipsas frugum, avenarumm bladorumque et vinorum in medio universorum colonorum et iobagionum ipsorum in quibuscunque possessionibus portionibusque possessionariis eorum in comitatu Simigiensi existentibus adiacentibus anno isto presenti annotatis exponentibus per sanctionem sanctissimi regis Stephani, qui Hungariam ad fidem Christi convertisse dicitur et creditur, donatas et provenire debentes connumeratas iuxta contenta generalis decreti regni nostri Hungarie in specie frugibus scilicet avenis, bladis et vinis hominibus et decimatoribus annotatorum exponentium exigere et exolvere non permisissent easdem decimas in medio colonorum eorum pro se ipsis reservando et occupando modoquoque ibidem tenerent et conservarent potentia mediante, in quibus ipsis exponentibus plus quam quadringentorum florenorum auri dampna intulissent preiudicium et dampnum ipsorum exponentium valde magnum. Quia autem iuxta constitutionem articulorum pro festo Beati Georgii Martiris1 in anno Domini millesimo quingentesimo vigesimo primo transacto preterito dieta hic Bude de nostro regio edicto celebrate confectorum et per nostram Mtem roboratorum universi actus potentiarii a festo Beate Margarethe Virginis et Martiris2 in eodem anno preterito infra exitum et condescensionem generalis expeditionis contra Thwrcos3 per nostram Mtem instaurate per quoslibet et contra quoscumque inferentes et illati more et instar brevis brevium evocationum pro quinto decimo die dicti amonitionis exhinc fiende computando per nostram Mtem decidi debent et terminari, pro eo fidelitati Vre harum serie firmiter precipiendo committimus et mandamus, quatinus presentes litteras nostras annotatis Valentino Therewk, Ladislao More et aliis supradictis per vestrum testimonium fidedignum exhiberi et presentari faciatis. Qui si personaliter reperiri poterint, ibidem, alioquin in domibus habitationum ipsorum seu solitis ipsorum residentiis amoneat eosdem dicatque et committat eisdem verbo nostro regio, ut ipsi decimo quinto die diei exhibitionis exhinc ipsis fiende computando coram vestra personali presentia personaliter vel per procuratores ipsorum legitimos comparere debeant et teneantur rationem de premissis reddituros, certificantes eosdem ibidem, ut sive ipsi termino in predicto coram eadem personali nostra presentia compareant, sive non, eadem ad partis comparentis instantiam id faciat in premissis, quod dictaverit ordo iuris. Et posthec huiusmodi exhibitionis, amonitionis et certificationis seriem cum amonitorum et certificatorum nominibus terminum ad predictum eidem nostre personali presentie fideliter rescribatis. Datum Bude, in festo Conversionis Beati Pauli Apostoli4 anno Domini millesimo quingentesimo vigesimo quinto. Et iuxta earundem contentiam nostrum hominem videlicet religiosum fratrem Ambrosium sacerdotem, unum ex nobis ad premissam exhibitionem fideliter peragendam nostro pro testimonio fidedignum duximus destinandum, qui tandem exinde ad nos reversus nobis retulit eo modo, quod ipse in festo Beati Valentini Martiris proxime preterito5 prescriptas litteras Vre serenitatis exhibitorias et amonitorias pro parte prefatorum exponentium confectas contra annotatos Ladislaum More de Chwla ac Nicolaum Dersfÿ de Bath, necnon magistrum Iohannem de Ellÿewelgh ac Iohannem de Faÿz et alterum Iohannem Ipothffÿ emanatas, nobis allatas et presentatas primo ad possessiones Omak, Ellÿewelgh, Bath et Zenththamas vocatas, omnino in dicto comitatu Simigiensi existentes consequenterque domos et curias nobilitares annotatorum magistri Iohannis Ellÿewelghÿ, necnon Ladislai More, Nicolai Dersfÿ et Iohannis Ipothffÿ possessionibus in eisdem habitas eisdem ad exhibendum et presentandum detullisset ibique eosdem personaliter reperire et ipsas litteras Vre serenitatis exhibitorias et amonitorias eisdem exhibere et presentare minime valuisset, tandem vero feria quarta iterum sequenti6 idem nostrum testimonium ad possesionem Gÿge nominatam in eodem comitatu Simigiensi existentem et per consequens domum et curiam nobilitarem predicti Iohannis de Faÿz in eodem Gÿge existentis habitas eidem ad exhibendum et presentandum detullisset et deportasset, ubi eundem personaliter reperire et ipsas litteras Vre serenitatis amonitorias eidem exhibere minime valuisset, nichilominus tamen in prescripto festo Beati Valentini Martiris et feria quarta sequenti idem nostrum testimonium prelibatos magistrum Iohannem Ellÿewelghÿ ac Ladislaum More, necnon Iohannem Ipothffÿ, Nicolaum Dersfÿ et alterum Iohannem de Faÿz, ut prefertur, personaliter minime repertos de domibus tamen habitationum sive solitis eorundem residentiis possessionibus in prescriptis habitis amonuisset eosdem dixissetque et commisisset eisdem verbo Vre serenitatis regio, ut ipsi decimo quinto die a die exhibitionis presentium ipsis facte computando personaliter vel per procuratores ipsorum legittimos coram Vre serenitatis personali presentia comparere debeant et teneantur certificassetque idem ibidem eosdem, ut sive ipsi termino in prescripto coram dicta Vre serenitatis personali presentia compareant, sive non, eadem ad partis comparentis instantiam id faciet in premissis, quod iuri videbitur expediri. Datum tertio die diei ultime exhibitionis, amonitionis et certificationis7 prenotatarum anno Domini supradicto.

1. Április 24.
2. Július 13.
3. A Nándorfehérvár elveszte miatti hadfelkelés.
4. Január 25.
5. Február 14.
6. Február 15.
7. Február 17.


24/01/2005, 21:29:24
#: 200501898

post reply
edit
abuse?
profile

 Gige - Selyem forum: sts: Selyem Tóth vezetéknév
removed: removed
removed
10/07/2007, 00:18:41
#: 200707424

post reply
edit
abuse?
profile

removed: removed
20/09/2007, 23:05:37
#: 200709892

post reply
edit
abuse?
profile

removed: removed
09/10/2007, 21:40:05
#: 200710570

post reply
edit
abuse?
profile


© 2003-2012 Privacy statement Terms of service